|| Phố phường Hà Nội Thứ tư, 07/08/2013 8:37 GMT+7

Phố Hai Bà Trưng

Là một con phố rộng lớn chạy thẳng tắp từ phố Lê Thánh Tông đến tận chợ Cửa Nam với chiều dài 1.676m. Đây nguyên là phần đất từ Bảo Toàn Cục (Trường đúc tiền) kéo qua thôn Hàng Bài, Vũ Thạch, Vân An, Yên Tập, Yên Trung thuộc tổng Tả Nghiêm, huyện Thọ Xương cũ.

Thực dân Pháp sau 10 năm (1873-1883) với hai lần hì hục, vật vã đánh chiếm Hà Nọi cùng tổn thất nặng nề ba tướng: Balui, Gacnie, Rivie bị giết chết ngay trước cổng Đền Voi Phục, ngã tư Cầu Giấy. Sau nhiều năm thương thuyết, gây áp lực với triều đình Huế, ngày 1/10/1888 một bản hòa ước đã được ký. Thành phố Hà Nội thành đất “nhượng địa”. Thủ phủ của Liên bang Đông Dương thuộc Pháp.

Để nhanh chóng “hợp pháp hóa” và gây thanh thế, thực dân Pháp chiếm khu đất Nam Hồ Gươm, sau lấp ao hồ, xua dân ra vùng ven nội (Thể Giao, Lương Yên) quy hoạch một “khu phố Tây” với đường phố thênh thang, nhà cửa thưa thoáng dưới những lùm cây xanh mát. Ngôi nhà nào cũng chiếm diện tích 400m2 đến 500m2, chung quanh sân vườn rộng rãi cùng đầy đủ tiện nghi điện, nước. Lòng đường phẳng phiu thông thoáng, vỉa hè rộng tới 4,5m đúng với nghĩa: Đại lộ. Chúng đặt tên các con đường toàn bằng tiếng Pháp: Boule vard Rolander, Boule vard Gam bet ta, Boule vard Car zeau, Đại lộ Rô-lăng, Đại lộ Gam-Bét-ta, Đại lộ Ca-rô…

hanoivanhien pho-hai-ba-trung-news

Đây là khu phố tập trung các cơ quan hành chính chuyên môn, các viện nghiên cứu, các công ty buôn bán lớn, các khách sạn, trường học dành cho “con Tây”, thư viện, tu viện với công trình kiến trúc quy mô, đồ sộ đề cao uy lực.

Triều đình Huế chấp nhận sự “bảo hộ” không cho đánh Tây, triệu hồi các tướng lĩnh, nhưng nhiều ông đã nộp ấn trả vua rồi đi cùng nhân dân đánh giặc. Lãnh binh Đinh Công Tráng vào Thanh Hóa tập trung lực lượng. Tham tán quân vụ Nguyễn Thiện Thuật dân quý mên gọi là Tán Thuật khởi nghĩa đóng ở Bãi Sậy. Hải Dương có Quận Kỳ, Đốc Tít. Việt Bắc có Quận Kiều. Bắc Ninh có Quận Vang. Sơn Tây có Đốc Ngữ, Đốc Huỳnh. Yên Thế có Đề Thám (Hoàng Hoa Thám), Cai Kinh (Hoàng Đình Kinh) đóng quân ở núi Bảo Đài, Lạng Sơn…

Suốt 25 năm tiếng súng đánh giặc ngoại xâm không ngừng nổ. Số giặc bị giết gấp nhiều lần số giặc chết hồi đầu chúng xâm lược Hà Nội.

Hoảng sợ trước tinh thần yêu nước của người dân Việt Nam . Năm 1901 chúng xây Tòa án lớn và dời nhà tu từ phố Mã Mây (còn có tên là phố Quân Cờ Đen) đến thôn PHú Khánh nơi người dân có nghề làm hỏe lò nên có tên “Nhà tù Hỏa Lò” nằm giữa khu phố Tây, để đảm bảo an toàn chúng đã lấy đá khi phá thành Hà Nội để xây bốn bức tường đá thật kiên cố, dữ dằn, cái tên “Nhà đá” mang biểu cảm đầy lạnh lùng, man rợ. Ở nơi đây chúng bắt bớ, giam cầm, tra tấn dã man và hành quyết ngay trước cổng nhà tù để răn đe, khủng bố, trân áp tinh thần các chiến sĩ cách mạng. Chúng không thể ngờ, những chiến sĩ cách mạng đã biến “Nhà tù Hỏa Lò” thành nơi đào tạo những chính trị gia, tướng quân xuất sắc, những nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hóa, nhà văn, nghệ sĩ. Cũng từ đây các chiến sĩ cộng sản đã ba lần tổ chức vượt ngục thành công.

Năm 1933, 7 chiến sĩ cách mạng đã trốn thoát trong đó có anh Cả Đỏ Nguyễn Lương Bằng sau này là Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Năm 1945, 20 tù chính trị trốn thoát qua cống ngầm kịp thời bổ sung vào đội ngũ lãnh đạo cuộc tổng khởi nghĩa trong đó có Đỗ Mười sau là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam .

Đêm Giáng sinh 24/12/1951, 16 tử tù trong xà lim đã vượt ngục thành công.

Không một nhà tù kiên cố nào có thể giam hãm nổi một dân tộc yêu độc lập, tự do.

Sau Cách mạng tháng Tám chính quyền đã quyết định đổi toàn bộ các tên trên đại lộ khu phố Tây thành tên các anh hùng dân tộc.

Đại lộ Rô-lăng (Bonle vard Rilander) mang tên mới – Phố Hai Bà Trưng.

Hai Bà Trưng là cách gọi tôn kính đối với hai nữ anh hùng Trưng Trắc, Trưng Nhị đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đầu tiên của nhân dân ta lật đổ ách thống trị của nhà Đông Hán vào năm 40 sau Công nguyên.

Bà Trưng được tôn vinh làm vua. Sử gọi Trưng Vương, đống đô ở Mê Linh. Năm 42 nhà Hán sai Mã Viên đem quân sang đàn áp. Sau một trân đánh lớn ở Lãng Bạc, Hai Bà Trưng đã hy sinh anh dũng.

Truyền thống yêu nước là khí phách của người dân nước Việt. Đêm 19/12/1946 đèn thành phố vụt tắt lúc 20h. Cả thành phố nổ súng mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc với 60 ngày đêm bão lửa. “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Nhiều chiến sĩ tự vệ, người dân yêu nước đã dũng cảm quên mình vì Thủ đô thân yêu hy sinh anh dũng, thi thể của các chiến sĩ, đồng bào được quy tập trên ngôi mộ chung bên cạnh Tòa án trên phố Hai Bà Trưng. Nơi đây, được gọi là Nghĩa trang 19/12. Năm 2008 Hà Nội tái lập đường 19/12 quang đãng, sạch sẽ, mát mẻ.

Giờ đây đi trên con đường phố rợp bóng cây cổ thụ không còn cảm thấy vắng vẻ, thưa thớt “mặc cảm” của thời “khu phố Tây”. Suốt dọc phố Hai Bà Trưng có hàng trăm công ty, cửa hàng thương nghiệp cùng với những trường học, bệnh viện, thư viện, nhà sách lớn người ra vào tấp nập. Phố Hai Bà Trưng đã nhanh chóng trở thành phố chuyên doanh về hàng điện máy đặc biệt là hàng điện tử. Các quầy hàng ở đây đầy ắp những radio, cát xét, tivi, tủ lạnh, máy giặt… đủ chủng loại do trong nước lắp ráp hoặc nhập khẩu từ Nhật Bản, Hàn Quốc…

hanoivanhien pho-hai-ba-trung-news

“Nhà tù Hỏa Lò” cái “nhà đá” lạnh lùng, man rợ ngày nào giờ đây chỉ còn một phần nhỏ di tích của bản án nghiêm khắc cho kẻ nao còn lăm le ôm mộng bá quyền muốn đi đàn áp dân tộc khác. Năm 1993 phần lớn đất của “nhà tù Hỏa Lò” đã sừng sững mọc lên một Tháp Hà Nội vươn cao đón thở bầu không khí trong lành, thoáng đãng, ngọt ngào, tự do. Nơi đây là một siêu thị luôn năng động nắm bắt thị hiếu ngày càng phong phú, đa dạng, kỹ tính, văn minh của người dân Thủ đô.

Bình luận