|| Danh thắng Hà Nội Thứ 7, 20/07/2013 3:07 GMT+7

Di tượng vua Quang Trung ở chùa Bộc

Chùa Bộc còn có tên chữ là Sùng Phúc tự hay Thiên Phúc tự, tọa lạc tại phường Khương Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội. Chùa nằm giữa khu vực diễn ra trận Đống Đa lịch sử năm 1789 (cách gò Đống Đa khoảng 300m), cạnh Núi Loa (Loa Sơn) còn gọi là núi Cây Cờ, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tử tự. Chùa vốn được để thờ Phật, nhưng vì chùa tọa lạc sát một chiến trường giữa quân Tây Sơn và quân Thanh nên chùa còn thờ cả vua Quang Trung và vong linh những người đã chết trận.

Chùa được xây dựng từ thời Hậu Lê hoặc trước nữa. Bia cổ nhất của chùa còn ghi niên hiệu Vĩnh Trị nguyên niên, thời Lê Hy Tông (1676). Bản lịch sử của chùa có ghi vào năm 1676, đời vua Lê Hy Tông, vị tăng lục Trương Trung Bá cùng nhân dân xây dựng lại chùa đã bị chiến tranh tàn phá.

hanoivanhien di-tuong-vua-quang-trung-o-chua-boc-news

Trong trận Đống Đa, chùa bị thiêu trụi (1789) và ba năm sau, năm 1792, thời Quang Trung, chùa được trùng tu lại trên nền cũ làm nơi quy y cho vong hồn quân Thanh và được đổi tên là chùa Thiên Phúc. Tuy nhiên nhân dân vẫn quen gọi là chùa Bộc để chỉ xác giặc bị phơi ra khắp nơi. Bộc có nghĩa “phơi bày” nghĩa là ngôi chùa được xây dựng ngay nơi chiến địa mà quân thù chết phơi thây.

Chùa có những liên hệ mật thiết với chiến thắng Kỷ Dậu (1789) của quân Tây Sơn. Ngay phía trước chùa Bộc vẫn còn một cái hồ được gọi là hồ Tắm Tượng, nơi đội hình voi của nghĩa quân Tây Sơn tắm sau khi hạ được đồn Khương Thượng.

Sau lưng chùa còn có di tích Loa Sơn, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống sau khi thất trận đã thắt cổ tử tự. Trong chùa còn có di tích Thanh miếu tức miếu thờ Sầm Nghi Đống cũng như quân lính xâm lược nhà Thanh đã chết trong chiến trận. Thanh miếu do chính vua Quang Trung ra lệnh cho xây dựng. Dân gian vẫn còn lưu truyền câu:

“Đống Đa ghi dấu nơi đây

Bên kia Thanh miếu, bên này Bộc am”.

Trong chùa ngoài hai tấm bia làm năm 1676 còn có bia Chính Hòa Bính Dần (1680), nhưng quan trọng hơn là bia làm năm Nhâm Tý niên hiệu Quang Trung.

Trước năm 1945, Hòa thượng Chính Công trụ trì đã khai trường thuyết pháp đào tạo được nhiều tăng, ni.

Năm 1959, phát hiện tấm bia đề niên hiệu Quang Trung tứ niên (1792) và một quả chuông đồng đề niên hiệu Cảnh Thịnh (thời Nguyễn Quang Toản) cũng như một số hiện vật xung quanh gò Đống Đa như lò đúc tiền, hoành phi, câu đối có liên quan đến triều đại Tây Sơn.

Ở chùa có cơ sở chữa bệnh bằng thuốc Nam  nổi tiếng. Chùa đã được Bộ Văn Hóa công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia từ năm 1962.

Tượng vua Quang Trung

Sau khi lên ngôi (1802), vua Gia Long triều Nguyễn đã thực hiện một loạt với các cuộc báo thù tàn khốc đối với các tướng lĩnh triều Tây Sơn, với con cháu cũng như với chính linh cốt của vua Quang Trung. Mọi việc thờ cúng liên quan đến triều Tây Sơn đều bị nghiêm cấm. Tuy nhiên tại chùa Bộc đã bí mật thờ tượng Quang Trung dưới hình thức đức ông.

hanoivanhien di-tuong-vua-quang-trung-o-chua-boc-news

Tượng Đức Ông ngồi trên cao, ở dưới, hai bên có hai pho tượng khác. Cả ba pho tượng cho ta thấy như thể quân vương đang bàn chuyện đại sự với hai vị cận thần. Tư thế của tượng Đức Ông cũng khác thường. Ngài ngồi trên bệ sơn son, một chân ở trong hài, còn một chân để bên ngoài một cách tự nhiên, rất sống động. Ngài mặc áo hoàng bào, thêu rồng ẩn trong mây, lưng thắt đai nam ngọc, đầu đội mũ xung thiên, có hai dải kim tuyến thả xuống trông rất oai nghiêm. Tất cả trang phục đó là của vị đế vương. Ngay sau lưng pho tượng, phía bên trên đỉnh đầu, có một chữ tâm bằng Hán tự rất lớnn. Bên trên, trước ngoài thờ có một tấm hoành phi ghi bốn chữ: “Uy phong lẫm liệt”.

Đặc biệt hơn hết là đôi câu đối treo hai bên ngai thờ:

Động lý vô trần đại địa sơn hà lưu đống vũ.

Quang Trung hóa Phật tiểu thiên thế giới chuyển phong vân

Dịch nghĩa câu đối như sau:

Trong động không bụi nhỏ, đất nước rộng lớn để lại một tòa lâu đài rường cột làm dấu vết.

Giữa ánh sáng thành Phật, thế giới cõi tiểu thiên, gió mây đều cảm động mà chuyển vần.

Nghĩa ẩn ý:

Sau trận phá thành, quét sạch quân xâm lược trên núi sông rộng lớn còn lưu lại tòa nhà cao rộng.

Vua Quang Trung đã tung ra ức vạn tinh binh làm xoay chuyển cả tình thế.

hanoivanhien di-tuong-vua-quang-trung-o-chua-boc-news

Bình luận